{:tj}Китобхонаи марказии илмии ба номи Индира Гандии назди Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон дар асоси Қарори собиқ Шӯрои Комиссарони ИҶШС ва Раёсати Академияи илмҳои ИҶШС соли 1933 таъсис дода шудааст. Дар он давра Тоҷикистон ҳанӯз дар марҳилаи ташаккули инфрасохтори илмӣ ва фарҳангии худ қарор дошт. Бо вуҷуди ин, зарурати таъсиси як маркази илмии китобдорӣ хеле барвақт эҳсос гардид. Ҳангоми таъсисёбии китобхона фонди он ҳамагӣ аз 2 ҳазор нусха китоб иборат буд ва дар он як нафар китобдор фаъолият мекард. Фонди нахустини китобхона аз ҳисоби ҳадяи китобҳои олимони Пойгоҳи Тоҷикистонии АФ ИҶШС ба монанди А. П. Федченко, С. Ф. Олденбург, Е. Н. Павловский ва дигарон ташкил карда шуд. Ҳамин тариқ фонди китобхона мунтазам ғанӣ гардида, аз кишварҳои гуногуни Иттиҳоди Шӯравӣ ва хориҷи кишвар адабиёти илмӣ ва маводи чопӣ ворид мешуд. Соли 1984 мувофиқи Қарори Кумитаи марказии Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон ва Шурои Вазирони РСС Тоҷикистон ба китобхона номи Индира Ганди гузошта шуд ва то инҷониб китобхона бо номи Индира Ганди фаъолият мекунад. Пас аз ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба марҳилаи нави рушди сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ ворид гардид. Дар ин давра масъалаи эҳёи арзишҳои миллӣ, рушди илм ва фарҳанг аҳамияти махсус пайдо намуд. Китобхонаҳо ҳамчун марказҳои маърифатӣ ва иттилоотӣ дар татбиқи сиёсати фарҳангии давлат нақши муҳим пайдо карданд. Дар шароити нави таърихӣ фаъолияти Китобхонаи марказии илмӣ низ мазмун ва самти нав гирифт. Дар ин давра тамоми масъалаҳои китобдорӣ ва китобшиносӣ бо назардошти талаботи муосир ва усулҳои илмӣ баррасӣ ва татбиқ гардиданд. Китобхона тадриҷан ба маркази муҳими иттилоотии кишвар табдил ёфт. Теъдоди хонандагони Китобхонаи марказии илмӣ аз ҳисоби олимону мутахассисони Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва унвонҷӯён пайваста меафзояд. Ин нишон медиҳад, ки китобхона ҳамчун маркази муҳими илмӣ ва маърифатӣ дар ҷомеа мавқеи устувор дорад. Хонандагон барои навиштани рисолаҳои илмӣ, анҷом додани пажӯҳишҳо ва омӯзиши соҳаҳои гуногуни илм аз ганҷинаи китобхона пайваста истифода мекунанд.
